Page 40 - Gümüşhane Vizyon

Söyleşi

duğu, geniş hayvan varlığına imkan can, Erzurum, Kars, Ağrı, Van hatta
tanımayan küçük bir alanda böylece Hakkari’ye kadar götürülüp, genel-
güveç yapımından elde edilen gelir, likle oralarda üretilen tahıllar (arpa,
yüzyıllardır Dölek Köyü halkı için buğday) ile bazı meyveler (dut, ceviz,
hayati önem taşımıştır. Öyle ki kayısı) ile takas edilir ve yine bu ürün-
komşu Kabaköy’de (yükseltinin bir- ler hayvanlarla köye taşınırdı. Bugün
kaç yüz metre az olmasının avantajı köyde 50 yaş üzerindeki neredeyse
ile) yetiştirilen meyveler köye getirile- herkes bu illere güveç satmaya git-
rek, tahıllar ile takas edilmesi, aslında miştir. 1960’lardan başlayarak, ancak
temel tahılların yetiştirilmediği Dö- özellikle 1970’lerden sonra hayvanla-
lek halkı için ayrı bir başarı hikaye- rın yerini kara yolu taşıtları (kamyon
sidir. ve kamyonet) almaya başlamıştır. Bu
Kadınların maharetli elleri çamu- durumda güveç ürünleri kamyonlarla
ru işleyerek ekmek pişirilen tandırla- bu illerde merkezi bir yerde tutulan
rı, yemek pişirilen güveç, gudu (kü- depolara boşaltılır ve yine kamyon-
çük güveç) ve tencereleri, zahire ve larla götürülen (bazen de yaya olarak
baklagiller gibi tarımsal ürünleri ile başka birisi tarafından oraya götürü-
lor, yoğurt, süzme ve yağ gibi hayvan- len) hayvanlarla yine çevre köylerde
san ürünleri saklamaya yarayan küp satılır, depoya toplanan tahıl ve kuru
ve kırıs (küçük küp) gibi ürünleri meyveler, satış işleminin bitmesinden
üretegelmiştir. Güveç her Döleklinin sonra kamyonlarla köye taşınırdı.
yaşamında vazgeçilmez bir yere sa- 1980’lerden sonra ise güveçler
hiptir. Orada günlük yaşamdaki her Gümüşhane merkez ve diğer ilçeler
şey güveç yapımı kültürü etrafında başta olmak üzere Karadeniz sahil
şekillenmektedir. İlkbaharda güveç illerinden Trabzon ve Rize’ye de pa-
çamurunun hazırlanması ve uygun zarlanmaya başlanmıştır. Bu illere
hava koşullarında ürünlerin yapılma- genellikle para karşılığı satılan ürün-
sı ile başlayan döngü, ürünlerin kuru- ler köy halkı için önemli destekleyi-
tulması, özel yapım tandırlarda fırın- ci bir gelir durumundadır. Tarımsal
lanması için gerekli çam odununun üretimi son derece kısıtlı olan Dölek
ormandan getirilmesi, güveçlerin bu Köyü için Güveç satısı yolu ile elde
tandırlarda yakılması ile devam eder. edilen bu ürünler, köy halkının bes-
Nihayetinde bu döngü toprak kapla- lenmesinde yüzyıllarca kilit rol oyna-
rın hem yerel kullanım için hem de mıştır. Hatta bu avantajından dolayı
“yola götürülecek” hale getirilmesi Dölek köyü zor ekonomik zamanlar-
ile devam eder ve sonbaharda takas da çevre köylere göre daha müreffeh
edilerek köye envai çeşit zahire ve ku- dönemler geçirmiştir denebilir. Her
rutulmuş meyveler ile nakit girişi ile ne kadar plastik ve metal kapların
tamamlanır. seri üretimi güveç ürünlerine olan
1960’lı yıllara kadar üretilen gü- talebi azaltmışsa da son zamanlarda
veç ürünleri hayvan sırtında (at ve sağlıklı yaşam ve doğaya dönüş eği-
eşek) çevre illerden Bayburt, Erzin- limlerinden dolayı bu ürünlere tekrar

38 OCAK 2020