Page 39 - Gümüşhane Vizyon

Söyleşi

Prof. Dr. Yılmaz Arı Prof. Dr. Yılmaz ARI, Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi, İnsan ve Top-
Kimdir? lum Bilimleri Fakültesi, Coğrafya Bölüm Başkanı.
Prof. Dr. Yılmaz ARI 1968 yılında Gümüşhane Dölek Köyü’nde doğdu.
1983 yılında Gümüşhane YİBO, 1986 yılında Gümüşhane Lisesi’nden,
1990 yılında Atatürk Üniversitesi, Coğrafya Öğretmenliği Bölümü’nden
mezun oldu. 1996’da Amerika Birleşik Devletleri’nde Texas State Univer-
sity’de yüksek lisans, 2001’de The University of Texas at Austin’de dok-
tora çalışmalarını tamamladı. 2002 yılında Yardımcı Doçent, 2006 yılında
Doçent, 2012 yılında da Profesör unvanı aldı. Akademik çalışmaları doğa
koruma, kültürel coğrafya, kültürel ve politik ekoloji konularına odaklanır.

MODERN YAŞAMIN DAYATMALARINA MEYDAN OKUYAN

BİR GÜMÜŞHANE KLASİĞİ: DÖLEK GÜVECİ

ölek Köyü Gümüşhane’nin toprakların, çoğu kere hayvan sırtın-
en yüksek köylerinden bi- da bazen de resimde görüldüğü gibi
D risi. Deniz seviyesinden insan sırtında taşınarak “güveç çamu-
1700 ile 2000 metre yükseklikteki ru” haline getirilmesi uzun ve meşak-
dağ eteklerine sepilmiş 13 mahalle- katli bir iştir. Bunun için bu farklı
si ile tarımın üst sınırında bulunan özellikteki toprakların karıştırılması
bir köy. Hayat zor, köy halkı bu zor ayak ile “basılması” içerisindeki ta-
şarlara uyum sağlayabilmek için yüz- şın ayıklanması için de “ellenmesi”
yıllardır hayvancılık yapmakta. Dağ gerekmektedir. Hazır olan güveç ça-
çayırlarında büyük ve küçük baş muru böylece güveç ustalarının ma-
hayvanlarını otaran çobanlar, kışlık haretli ellerine bırakılır. Yüzyılların
ot ve sınırlı olarak yapılabilen arpa ğanüstü bir becerisi daha vardır: Gü- birikimini gelecek nesillere, ustaca
ve çavdar tarımından hem kendi yi- veççilik. Bu kapsamda doğal çevreden yaptıkları çanak-çömleklerle aktaran
yeceklerini çıkarmaya çalışan hem de elde edilen ve aslında bu iş için çok da
hayvanlarının kışlık yiyeceklerini ha- uygun olmayan kilin, Dölek kadın- ise yine Dölekli kadınlardır. Böylece
zırlamak için Temmuz ayının ilk haf- kadın üretkenliği toplumun bu zor
tasında hayvanları ile beraber 5 km larının mahareti ile güveç yapılacak coğrafyada ayakta kalmasının sırrı-
daha da yukarıdaki Dölek yaylasına kıvama getirilir. Çeşitli özellikteki dır aslında. Tarımın çok kısıtlı ol-
göç eder. Köy sürüleri ve bu sürüle-
re bakacak her aileden bir ya da bir-
kaç birey Eylül ortalarına kadar, yani
köy çevresindeki otlar biçilip, ekinler
kaldırılıncaya kadar orada kalır. Ana-
dolu’nun ve Gümüşhane’nin bir çok
yerinde artık yok olan bu geleneksel
yaylacılık Dölek Köyü’nde yüzyıllar
öncesinde olduğu gibi bugün de yak-
laşık olarak aynı şekilde devam etti-
rilmektedir. Yaylacılık zor coğrafi ko-
şullara uyum sağlamak için Dölek’te
kültürel olarak geliştirilen bir kaynak
kullanma becerisidir.
Bu kuş uçmaz kervan geçmez coğ-
rafyada Dölek Köyü’nün çevredeki en
kalabalık köy olmasını sağlayan ola- Dölek Köyü

OCAK 2020 37